T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı

Gelir Vergisi Sirküleri/42

 

Konusu

: 2005 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarında indirim oranı uygulaması

Tarihi

: 20/12/2005

Sayısı

: GVK-42/2005-14/2005 yılı indirim oranı

İlgili olduğu maddeler

: Gelir Vergisi Kanunu Madde 75, 76 ile Geçici Madde 55 ve 59

İlgili olduğu kazanç türleri

: Menkul sermaye iradı

 

1. Giriş

2005 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının vergilendirilmesinde dikkate alınacak indirim oranının tespiti ve indirim oranı uygulanarak beyan edilecek menkul sermaye iratlarına ilişkin açıklamalar bu Sirkülerin konusunu oluşturmaktadır.

2. İndirim Oranı

Gelir Vergisi Kanununun 76’ncı maddesi hükmüne göre, aynı Kanunun 75’inci maddesinin ikinci fıkrasının 5, 6, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısım, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacaktır.

İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle tespit edilmektedir.

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2005 yılı için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 9,8’dir. (1) Bu dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı ise % 18,25’dir.

Buna göre, 2005 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı (% 9,8 / % 18,25 =) % 53,7 olmaktadır.

3. İndirim Oranı Uygulanarak Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları

2005 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından;

- Gelir Vergisi Kanununun 75’inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler,

- Her nevi alacak faizleri,

- Menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan kâr payları

indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.

Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır.

Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.

4. 26/07/2001 Tarihinden İtibaren İhraç Edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarından Elde Edilen Gelirlerde İstisna Uygulaması

Gelir Vergisi Kanununun Geçici 59’uncu madde hükmü ile 26/07/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2001 yılında 50 milyar lirası, 2002 ve izleyen yıllarda bu tutarın veya artırılmış tutarın her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması ile bulunacak tutar gelir vergisinden istisna edilmiştir.

Bu hükme göre, 2005 yılında söz konusu gelirlere uygulanacak istisna tutarı; 2004 yılı istisna tutarı olan 156.505,29 YTL’nin 2004 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranında (2) artırılması sonucu (156.505,29 x % 11,2=) 174.033,88 YTL olmaktadır. İstisna kapsamına giren söz konusu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği gibi, diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye de bu kazançlar dahil edilmeyecektir.

5. Beyan Edilmeyecek Menkul Sermaye İratları

Gelir Vergisi Kanununun geçici 55’inci maddesi hükmü uyarınca, vergi kesintisine tabi tutulmuş olan mevduat faizleri, özel finans kurumlarınca kâr ve zarar katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları ve repo gelirleri ile menkul kıymetler yatırım fonları katılma belgelerine ödenen kâr payları veya bu fonların katılma belgelerinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında alım-satımından elde edilen kazançlar ile Türkiye’de kurulu vadeli işlem ve opsiyon borsalarında yapılan işlemler sonucunda elde edilen kazançlar tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecektir. Dolayısıyla bu gelirlerde indirim oranı uygulamasının herhangi bir önemi bulunmamaktadır.

Söz konusu gelirlerin ticari işletmeye dahil olması halinde, geçici 55’inci madde kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Gerçek kişilerce 2005 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının beyan edilip edilmeyeceğine ilişkin ayrıntılı açıklamalar, örneklerle “MENKUL SERMAYE İRADI ELDE EDENLERİN GELİR VERGİSİ BEYANNAME DÜZENLEME REHBERİ’nde yer alacaktır.

Duyurulur.


Osman ARIOĞLU
Gelir İdaresi Başkanı

 

-----------------------

(1) 18/11/2005 tarihli ve 25997 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 353 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.

(2) 20/11/2004 tarihli ve 25646 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 341 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.